PHQ-9 ile Beck Depresyon Ölçeği arasındaki fark nedir?

PHQ-9 9 maddelik, 2–3 dakikada tamamlanan ve DSM kriterlerini birebir karşılayan bir tarama aracıdır; özellikle birinci basamak için tasarlanmıştır. BDÖ-II 21 madde içerir, depresyonun bilişsel-duygusal-somatik boyutlarını daha geniş ele alır ve şiddet ölçümü için tercih edilir. Hızlı tarama için PHQ-9, derinlemesine değerlendirme için BDÖ-II daha uygundur.

PHQ-9 puan tablosu nedir?

0–4 minimal/yok, 5–9 hafif, 10–14 orta, 15–19 orta-şiddetli, 20–27 şiddetli depresyon olarak yorumlanır. Klinik kesim puanı 10'dur; bu eşik üzerindeki puanlar majör depresif bozukluk için yüksek olasılık taşır.

PHQ-9 ile tanı konabilir mi?

Hayır. PHQ-9 bir tarama ve şiddet ölçüm aracıdır. Tanı için klinik görüşme ve DSM-5 / ICD-11 kriterleri kullanılmalıdır. Ancak algoritmik puanlama yöntemi DSM majör depresif epizot kriterlerini birebir tarar ve klinik karara güçlü bir destek sağlar.

Madde 9 (intihar/kendine zarar verme) pozitifse ne yapılmalı?

Madde 9'da "birkaç gün" veya daha sık yanıt veren danışanlar için intihar riski değerlendirmesi yapılmalı; gerekli güvenlik planı oluşturulmalı ve uygun sevk kanalları aktive edilmelidir. Platformda bu madde için otomatik uyarı işaretlenir.

Hangi sıklıkta uygulanmalı?

Tedavi başlangıcında temel düzey, sonrasında 2–4 haftada bir tekrar uygulama yaygındır. 5 puan veya daha fazla düşüş klinik olarak anlamlı iyileşme, 5 puan veya daha fazla artış ise kötüleşme olarak yorumlanır.

PHQ-9 ücretsiz mi kullanılabilir?

PHQ-9 Pfizer Inc. tarafından klinik ve araştırma amaçlı ücretsiz kullanıma açılmıştır; lisans ücreti gerektirmez. Platform üzerinden tüm aktif kullanıcılarımız sınırsız uygulama yapabilir.

Klinik Ölçek

PHQ-9 (Hasta Sağlık Anketi)

PHQ-9 (Patient Health Questionnaire-9), DSM-IV majör depresyon kriterleri temel alınarak Spitzer, Kroenke ve Williams (1999) tarafından birinci basamak hekimliği için geliştirilen 9 maddelik bir öz bildirim depresyon tarama ölçeğidir. Kısa uygulama süresi (2–3 dakika), yüksek tarama duyarlılığı ve kesin kesim puanları sayesinde dünya genelinde en sık kullanılan depresyon ölçeklerinden biri olmuştur. Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması Sarı Gökten ve Uçar (2018) tarafından gerçekleştirilmiştir. Aile hekimliği, psikiyatri ve psikoloji pratiğinde hem tarama hem de tedavi izlem aracı olarak yaygın biçimde kullanılır.

Bu ölçeği kullan Tüm ölçekler

00 · Tarihçe

Geliştirilme Süreci

PHQ-9, daha kapsamlı olan PRIME-MD'nin depresyon modülünden türetilmiştir. Asıl tasarım amacı, birinci basamak hekimlerinin kısa görüşme süresinde DSM tabanlı depresyon değerlendirmesi yapabilmesidir. 1999'da Spitzer ve arkadaşları tarafından yayımlanan ölçek, 2001'de Kroenke, Spitzer ve Williams'ın klasikleşmiş çalışmasıyla psikometrik özellikleri detaylandırıldı: 10 ve üzeri kesim puanı majör depresyon için %88 duyarlılık ve %88 özgüllük göstermiştir.

01 · Hedef kitle

Kimler İçin?

Birinci basamak hekimleri, aile hekimleri, psikiyatristler, klinik psikologlar ve psikolojik danışmanlar tarafından kullanılır. Hızlı tarama gerektiren durumlar (sağlık taraması, ilk başvuru, online ön değerlendirme) için özellikle uygundur. Yetişkin popülasyon için tasarlanmıştır; adölesanlarda PHQ-A versiyonu önerilir. Kronik hastalık takibinde, doğum sonrası dönemde ve antidepresan tedavi yanıtının izlenmesinde kanıt tabanlı kullanım alanı geniştir.

02 · Yapı

Madde Yapısı

Ölçek 9 maddeden oluşur; her madde son iki haftada bir belirtinin sıklığını sorar ve 0 (hiç) ile 3 (neredeyse her gün) arası yanıtlanır. Toplam puan 0–27 aralığındadır. Ek bir 10. madde (işlevsellik etkisi) bilgilendirici olarak sorulur ancak toplam puana dahil edilmez. Uygulama süresi 2–3 dakikadır. DSM-IV/DSM-5 majör depresif epizot için gerekli 9 belirtiyi birebir karşılar.

02 · Uygulama

Nasıl Uygulanır?

Platformda PHQ-9 uygulamak için: (1) Kütüphaneden PHQ-9'u seçin ve danışanınıza atayın. (2) Sistem benzersiz bağlantı oluşturur; SMS veya e-posta ile gönderin. (3) Danışan son iki haftayı düşünerek 9 maddeyi yanıtlar (~3 dakika). (4) Toplam puan, klinik kesim yorumu, intihar düşüncesi maddesinin (madde 9) ayrı analizi ve önceki ölçümlerle karşılaştırma raporunuza otomatik düşer. Tekrar uygulamalar 2–4 hafta arayla önerilir.

I
Ölçeği seçin
Kütüphaneden ölçeği bulun ve danışanınızı atayın.
II
Danışana gönderin
Sistem bağlantı oluşturur; SMS, e-posta veya mesajlaşma ile paylaşın.
III
Sonucu okuyun
Yanıtlar tamamlandıktan sonra otomatik puanlanan rapor panelinize ulaşır.

03 · Puanlama

Puanlama & Yorumlama

Toplam puan 9 maddenin toplamıyla hesaplanır (0–27). Spitzer ve arkadaşları (1999, 2001) tarafından önerilen kesim puanları geniş kabul görmektedir. Alternatif olarak "algoritmik yöntem" de kullanılabilir: DSM tabanlı majör depresif epizot tanısı için en az 5 maddenin "yarıdan fazla gün" ya da daha sık işaretlenmesi gerekir (madde 1 ve 2'den en az biri dahil olmalıdır). Madde 9 (kendine zarar verme/intihar düşüncesi) tüm pozitif yanıtlarda klinik değerlendirme gerektirir.

Puan	Düzey	Klinik Yorum
0–4	Minimal/yok	Klinik depresyon belirtisi yok. İzlem gerekli değil.
5–9	Hafif	Hafif depresif belirtiler. Tekrar değerlendirme ve destekleyici müdahale.
10–14	Orta	Klinik olarak anlamlı depresyon. Psikoterapi ve/veya farmakoterapi planı önerilir.
15–19	Orta-şiddetli	Aktif tedavi endikasyonu; kombinasyon tedavisi düşünülmelidir.
20–27	Şiddetli	Şiddetli depresif epizot. Acil müdahale, intihar riski değerlendirmesi.

04 · Sıkça sorulanlar

Sıkça Sorulan Sorular

PHQ-9 ile Beck Depresyon Ölçeği arasındaki fark nedir?: PHQ-9 9 maddelik, 2–3 dakikada tamamlanan ve DSM kriterlerini birebir karşılayan bir tarama aracıdır; özellikle birinci basamak için tasarlanmıştır. BDÖ-II 21 madde içerir, depresyonun bilişsel-duygusal-somatik boyutlarını daha geniş ele alır ve şiddet ölçümü için tercih edilir. Hızlı tarama için PHQ-9, derinlemesine değerlendirme için BDÖ-II daha uygundur.
PHQ-9 puan tablosu nedir?: 0–4 minimal/yok, 5–9 hafif, 10–14 orta, 15–19 orta-şiddetli, 20–27 şiddetli depresyon olarak yorumlanır. Klinik kesim puanı 10'dur; bu eşik üzerindeki puanlar majör depresif bozukluk için yüksek olasılık taşır.
PHQ-9 ile tanı konabilir mi?: Hayır. PHQ-9 bir tarama ve şiddet ölçüm aracıdır. Tanı için klinik görüşme ve DSM-5 / ICD-11 kriterleri kullanılmalıdır. Ancak algoritmik puanlama yöntemi DSM majör depresif epizot kriterlerini birebir tarar ve klinik karara güçlü bir destek sağlar.
Madde 9 (intihar/kendine zarar verme) pozitifse ne yapılmalı?: Madde 9'da "birkaç gün" veya daha sık yanıt veren danışanlar için intihar riski değerlendirmesi yapılmalı; gerekli güvenlik planı oluşturulmalı ve uygun sevk kanalları aktive edilmelidir. Platformda bu madde için otomatik uyarı işaretlenir.
Hangi sıklıkta uygulanmalı?: Tedavi başlangıcında temel düzey, sonrasında 2–4 haftada bir tekrar uygulama yaygındır. 5 puan veya daha fazla düşüş klinik olarak anlamlı iyileşme, 5 puan veya daha fazla artış ise kötüleşme olarak yorumlanır.
PHQ-9 ücretsiz mi kullanılabilir?: PHQ-9 Pfizer Inc. tarafından klinik ve araştırma amaçlı ücretsiz kullanıma açılmıştır; lisans ücreti gerektirmez. Platform üzerinden tüm aktif kullanıcılarımız sınırsız uygulama yapabilir.

05 · Kaynaklar

Bilimsel Kaynaklar

Spitzer, R. L., Kroenke, K., & Williams, J. B. (1999). Validation and utility of a self-report version of PRIME-MD: the PHQ primary care study. JAMA, 282(18), 1737–1744.
Kroenke, K., Spitzer, R. L., & Williams, J. B. (2001). The PHQ-9: validity of a brief depression severity measure. Journal of General Internal Medicine, 16(9), 606–613.
Sarı Gökten, E. & Uçar, A. (2018). Hasta Sağlık Anketi-9'un Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 19, 7–14.

İlgili Ölçekler

Tümünü gör →